Zünnün-i Mısri’ye Göre Fesadın 6 Sebebi

FESADIN ALTI SEBEBİ

Fesâd: Bozukluk, çürüklük. Karışıklık, nifak anlamlarına gelmektedir. Zünnûn’un anlayışına göre fesadın altı sebebi vardı:

  1. Âhiret işindeki niyetin zayıflığı,
  2. Bedenin şeytana esir olması,
  3. Ecel yakın olmasına rağmen tûl-i emelin galip gelmesi,
  4. Yaratığın rızasını Yaratanın rızasına tercih,
  5. Heva ve hevese talip olup sünneti terketmek,
  6. Eskilerin iyiliklerini unutup küçük bazı kusurlarını delil yapmak.

Midenin boş, kalbin hoş tutulmasından yanaydı. Bu yüzden şöyle derdi: “Ben hiç bir zaman midemi doyurmadım. Çünkü ne zaman midemi dolduracak olsam, ya günaha düşerdim, ya da günah işleme arzusuna.

Üç şeyin üç şeyle birlikte bulunmamasına hayıflanır ve şöyle söylerdi: “İlim var amel yok, amel var ihlâs yok, ihlâs var teslimiyet yok.” Çünkü onun anlayışına göre bir kimse nefsini feda ederek Allah’a yakınlık kazanırsa Allah onu nefsin saldırısından korurdu. Bu yüzden kendisine:

– Neden hadis ilmiyle meşgul olmuyorsun, diye soranlara şöyle karşılık verdi:

– Hadis ilmiyle uğraşan pek çok ulema var. Ben ise nef­simle meşgulüm, onun elinden kurtulmanın yollarını arıyorum.

İSM-İ ÂZAM VE ZÜNNÛN

İsm-i Azam’a aşina büyüklerdendi. Ancak bunun sırr-ı ilahi olduğunu bildiğinden ehli olmayanlara öğretmezdi. Nitekim yıllarca onun sohbet ve hizmetinde bulunan salih bir derviş bir gün ona:

– Beni tanıyorsun ve öyle sanırım ki bana güveniyorsun. Bana İsm-i Azam’ı öğretir misin? dedi. Zünnûn bu soruya cevap vermedi. Derviş ümitle bekliyordu. Ertesi gün Zünnûn onun eline bir kutu tutuşturarak: “Al bunu Cize’deki filan dostumuza götür, sakın açayım deme!” dedi. Zünnûn’ un elindeki kutuyu alan derviş hemen yola koyuldu. Fakat içine bir merak ateşi düşmüştü: “Acaba Zünnûn dostuna ne gönderiyordu?” Uzun süre nefsiyle mücadele ettikten sonra “Sakın açayım deme!” dediğine göre içinde çok kıymetli birşey olmalı diye düşündü. “Acaba ne?” diyerek nefsine mağlub oldu ve kutuyu açıverdi. Açmasıyla birlikte kutunun içindeki tarla faresinin dışarı fırlaması bir oldu. Adamcağız şaşırmıştı. Boş kutuyu da götüremezdi, döndü dolaştı ve geri geldi. Zünnûn sordu:

– Emaneti ne yaptın?

Derviş şaşkın, ne yapacağını, ne söyleyeceğini bilemez bir halde ve cevapsız. Zünnûn kararlı:

– Sen ki kendisine verilen bir fare emanetini bile taşımaktan acizsin. İsm-i Azam emanetini nasıl taşıyacaksın?

NEDEN “BALIK SAHİBİ?”

Zünnûn, balık sahibi lakabı alışını şöyle anlatıyor:

– Tevbe edip Hakk yola girince deniz seyahatine çıkmak istedim. Bir cemaatle birlikte gemiye bindim. Gemide bulunan bir tüccarın mücevherleri kayboldu. Herkes mücevherlerin bende olduğunu öne sürüp bana işkence etmeye başladı. İşkence dayanılmaz bir hal alınca: “Ya Rabbi! Sen bilirsin!”diye Hakk’a iltica ettim. O anda su üstünde her birinin ağzında bir mücevher bulunan binlerce balık belirdi. Ben de alıp onlara verdim. Bu manzarayı gören yolcular büyük üzüntüyle benden özür dilediler. Bu olaydan sonra bana Zünnûn (balık sahibi) lakabını verdiler.

ALLAH RIZÂSI VE İNSANLAR

Dostları bir gün Zünnûn’u ağlarken buldular ve sordular:

– Ağlamanızı gerektiren nedir? Şöyle karşılık verdi:

– Rabbim bana alem-i manada şöyle ilham etti:

Ya Eba’l-Feyz, halkı on kısım olarak yarattım ve onlara dünyayı takdim ettim. Onda dokuzu dünyaya meyletti. Geri kalan onda birlik grup tekrar ona ayrıldı.Onlara da cennet sunuldu. Onların da onda dokuzu cennete meyletti. Geriye kalan onda bir tekrar bölündü. Kendilerine cehennem arzedilince onlardan da onda dokuzu cehennem korkusundan dağıldı. Geriye kalan onda bir ise ne dünyaya aldandı, ne cennete kandı ve ne de cehennemden korktu. Bunlar benim isteğime boyun kesen sadece benim rızamı isteyenlerdir.

SEVGİLİNİN YAKININDA OLMAK

Şöyle anlatıyor:

– Bir tavaf esnasında yüzü sarı, bedeni narin bir bedevi gördüm ve sordum:

– Sen âşık mısın?

– Evet, diye karşılık verdi.

Sordum:

– Sevgilin sana yakın mı?

– Evet, yakın dedi.

– O sana muvafakat mı ediyor, muhalefet mi ? diye sordum:

– Muvafakat ediyor, dedi.

– Sevgilin hem yakın olsun, hem de sana muvafakat etsin de sen bu kadar arık ve zayıf ol, hayret. Olacak şey değil, dedim. Dedi ki:

– Sevgilinin yakınında ve muvafakati yanında olmak uzağında ve muhalefetinde olmaktan daha zordur.

İLİM VE HAYAT BÜTÜNLÜĞÜ

Devrin alim ve abidlerini şöyle eleştirirdi:

– Günümüz abidlerini ve alimlerini bir tenbelliktir sardı. Günahlarına aldırmaz oldular. Midelerini şehvet arzusuyla doldurdular. Sonra kalkıp şehvet hislerini tatmine yöneldiler, yüzlerini harama çevirdiler, helali aramaz oldular. Amelsiz ilimle yetindiler. İlim tahsil ettiler, fakat gereğini yapmadılar. Kendilerine bilmedikleri şeyler sorulunca “Bilmiyorum” demekten utandılar. Onlar dünyanın kölesi ve oyuncağı oldular. Onlarda şeriat ilmi ne gezer?

Bir gün biri geldi ve:

– Benim hanımım sana selam yolladı, dedi. Zünnûn hemen:

– Karılarınızdan bize selam getirmeyin, dedi.

Bir gün kulağına def ve oyun sesleri geldi. “Nedir bu?” diye sordu. “Düğün” dediler. Biraz sonra bir ağlama ve ağıt sesi duydu. Tekrar “Bu nedir?” diye sordu. “Falan kimse öldü” dediler. Onun üzerine şöyle konuştu: “Bu beldenin insanları verilen nimete şükretmesini, başa gelen ibtilaya sabretmesini bilmezler mi?” Zira onun anlayışına göre rıza, kazanın acılığına sevinmekti. Rıza kazadan evvel iradenin terkedilmesi, kazadan sonra acı duyulmaması ve bela içinde sevginin coşmasıydı. Bu yüzden “Nefsini en iyi bilen kimdir?” diye soranlara, “Kısmetine razı olan” diye cevap verirdi:

– Onun telakkisine göre arifin ameli, her hal ü kârda Hakk’a nazar etmekti. – rahmetullahi aleyh –

Tabakatu’s-Sufiyye, 15-26; Hılyetü’l-evliyâ, IX, 331-395; Kuşeyri, I, 58-61; Vefeyatü’l-ayan, I, 126; Sıfatu’s-safve, IV, 287-293; Keşfu’l-mahcub, I, 311-312; İbnu’l-Mulakkin, Tabakatu’l-evliya, s. 218-228; Tezkiretü’l-evliya, (trc. S. Uludağ), s. 176-197; Nefehatü’l-üns, (trc. Lamii Çelebi) s. 87-91; Şarani, I, 59-61; Münavi, el-Kevakibu’d-dürriyye, I, 223-232, A’la-mü’n-nübela, XI, 532-536, Abdulhalim Mahmud, Zünnûn el-Mısrî, Kahire 1980.

Gönül Erleri, Erkam Yayınları

Muhammed.net

Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) hakkında hadis, siyer, sünnet, sahabe, Kur'an, dua vb. konularda yayın yapan web sitesidir.

Yorum Gönder

Daha yeni Daha eski