Teyemmüm Nedir, Teyemmüm Nasıl Alınır?

Teyemmüm Nedir, Teyemmüm Nasıl Alınır?
TEYEMMÜM NEDİR?

Teyemmüm, "bir işe yönelmek, bir şeyi kastetmek" anlamına gelir. Teyemmüm, suyu temin etme veya kullanma imkânının bulunmadığı durumlarda hadesi yani büyük ve küçük hükmî kirliliği gidermek maksadıyla, temiz toprak veya yer kabuğundan sayılan bir maddeye sürülen ellerle yüzü ve iki kolu meshetmekten ibaret hükmî temizlik demektir. Abdest ve gusül normal durumlarda su ile yapılan ve maddî temizlenme özelliği de taşıyan hükmî bir temizlik iken teyemmüm istisnaî hallerde başvurulan, abdest ve gusül yerine geçen (bedel) sembolik bir işlemdir. İslâm'ın mükellefler için böyle bir imkânı getirmiş olması, hem namaz başta olmak üzere ibadetlerin ifasına büyük önem vermiş bulunmasının hem de kolaylığı ilke edinmiş olmasının sonucudur.

Kur'an'da teyemmüm imkânıyla ilgili olarak şöyle buyurulur: "Eğer hasta olur veya yolculukta bulunursanız, yahut biriniz ayak yolundan gelirse, yahut kadınlarla temasta bulunur da su bulamazsanız, temiz toprakla teyemmüm edin. Onunla yüzlerinize ve kollarınıza  meshedin." (el-Mâide 5/6) Hz. Peygamber de hicretin 5. yılında nâzil olan bu hükmü tatbikî olarak göstermiş ve açıklamış; teyemmümün cevazı ve mahiyeti hakkında, ayrıntıyla ilgili görüş farklılıkları hariç tutulursa, fakihler arasında kayda değer bir ihtilâf olmamıştır.

TEYEMMÜM ABDESTİNİN ALINIŞI


Teyemmüm şöyle yapılır: Sünnete uygun bir teyemmüm, aşağıdaki şekilde yapılır:

Teyemmüme başlarken Besmele çekip, namaz için tahareti (temizliği) niyet etmelidir.

Parmaklar açık olduğu halde iki eli toprağa vurduktan sonra ileri sürüp geri çekmelidir.

Elleri kaldırınca, eğer fazla tozlanmışlarsa onları yan yana getirip birbirine hafifçe vurmalı. Bu şekilde ellerdeki tozlar silkelendikten sonra, bu ellerle bütün yüzü meshetmelidir.

İlk vuruşta yapıldığı gibi elleri yine temiz toprağa tekrar vurduktan sonra silkmeli ve sol elin baş parmağını ayırarak diğer parmakların iç tarafları ile sağ elin parmak uclarından başlayarak kolun dış tarafını dirseklere kadar çekip meshetmeli. Sonra yine sağ elin iç tarafına dönerek sol elin baş parmağı ile serçe parmağını halka ederek baş parmakla beraber elin ayası ile dirsekten bileğe kadar elin iç tarafını meshetmeli. Baş parmağı daha ileriye yürüterek sağ elin baş parmağının üstünü de meshetmelidir.

Sol ele sağ elin meshedilişi gibi, aynen sağ elle de sol eli meshetmelidir.

Açıklandığı şekilde teyemmümde sıra gözetilerek önce yüzü, sonra kolları meshetmeli ve bu işlemde kesinti yapmamalıdır.

TEYEMMÜMÜN FARZLARI
  1. Niyet etmek.
  2. Toprak veya toprak cinsinden bir şeye, ellerini iki defa vurup birincide yüzü, ikincide kolları mesh etmektir.
TEYEMMÜMÜN SÜNNETLERİ
  1. Teyemmüme eûzü besmele ile başlamak.
  2. Sırayı gözetmek.
  3. Ara vermeden birbiri ardınca yapmak.
  4. Toprağa vurunca evvela elleri ileri sürmek sonra geri çekmek.
  5. Parmakların arasını açık tutmak.
  6. Elleri yerden kaldırınca toz varsa birbirine vurup silkelemek.
TEYEMMÜMÜ BOZAN ŞEYLER NELERDİR?

Abdesti bozan şeyler teyemmümü de bozar. Ayrıca, abdest veya gusle yetecek suyun bulunması, hastalığın iyileşmesi, suyu kullanabilme imkânının elde edilmesi gibi, teyemmüm etmeyi mubah kılan mazeretlerin ortadan kalkması da teyemmümü bozar. (Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 86)


Kaynak: İslam İlmihali 1, TDV Yayınları